Serwis amortyzatorów MTB i sztyc — interwały, serwis zerowy i praktyczne wskazówki | Baribal Bike

Serwis zerowy zawieszenia, interwały i realna praktyka – uzupełnienie do filmu

W filmie opowiedziałem o interwałach serwisowych amortyzatorów i sztyc, a tutaj — jako materiał uzupełniający — rozwijam temat serwisu „zerowego”, opisuje kiedy i dlaczego warto go robić, oraz jak realnie dopasować interwały do stylu jazdy.
Ten wpis pomoże Ci zrozumieć, jak dbać o amortyzację tak, by żyła dłużej, a wykresy z dyno potwierdzą efekty w liczbach.





Co to jest serwis zerowy zawieszenia i kiedy go robić?

Definicja i zakres
Serwis zerowy to w praktyce “startowy” przegląd amortyzatora tuż po jego zakupie lub pierwszym montażu (zwykle bez przebiegu).

• W widelcach: chodzi o demontaż dolnych goleni, czyszczenie wnętrza, uzupełnienie oleju, nasmarowanie uszczelek kurzowych.
• W damperach powietrznych: zdjęcie puszki powietrznej, uzupełnienie oleju, nałożenie świeżego smaru na uszczelkę kurzową.

Celem jest usunięcie ewentualnych zanieczyszczeń produkcyjnych, które mogły pozostać wewnątrz, oraz zagwarantowanie, że każdy element ma właściwy smar i olej od samego początku. Dzięki temu można poprawić płynność pracy i zapobiec przedwczesnej awarii.
W moim filmie zwróciłem uwagę, że nie wszyscy producenci wymagają takiego serwisu, ale dla wielu konstrukcji (szczególnie RockShox, ,FOX) to wartościowy dodatek do długowieczności sprzętu.

Gdzie warto, a gdzie nie trzeba robić serwisu zerowego?

Typ amortyzatora / producent	Czy „zerówka” ma sens?	Uzasadnienie
Widelce RockShox / FOX /  dampery powietrzne (czarna anoda)	Tak	Anody delikatne, możliwość pozostałości produkcyjnych, lepszy start pracy zawieszenia
Damper sprężynowy (mechaniczna sprężyna)	Nie	Brak puszki powietrznej, tłumiki nie wymagają serwisu startowego
Öhlins (widelec / damper)	Raczej nie	Fabrycznie dobrze nasmarowane i dopracowane — serwis zerowy zwykle niepotrzebny
Widelce i dampery FOX z powłoką KASHIMA	Tak i nie 😊	Jeśli zamierzamy wykonać mały serwis po 50 h to możemy odpuścić zerówkę. Jeśli zamierzamy dojechać do 125 h to polecam zerówkę wykonać.

 
Interwały serwisowe — teoria vs praktyka

Typowe zalecenia producentów – patrz tabele pod artykułem

Dlaczego producenci podają dłuższe interwały niż wielu użytkowników rekomenduje?

1. Producent zakłada przeciętne użytkowanie, umiarkowane warunki (brak ekstremalnego błota, pyłu, wody).
2. Żeby nie wystraszyć użytkowników krótkimi okresami między serwisem - ale w warunkach intensywnej eksploatacji — producent zastrzega skrócenie interwałów.
3. Standardowe interwały mają sens, ale realna degradacja smaru, uszczelek i powierzchni pracujących może następować szybciej – szczególnie przy intensywniejszych “obciążeniach”.

Jak dopasować interwały do stylu jazdy?

• Lekkie/trailowe użytkowanie: trzymaj się zalecanych przez producenta wartości. W przypadku Ohlinsa TTX22, Foxa DHX2 możesz dołożyć 10-15%
• Intensywny enduro / bike park / mokro, błoto, piasek: skróć interwały — np. zamiast 100 h rób pełny co 80 h albo co sezon.
• Serwis „zerowy”: wykonaj go tuż po zakupie/amortyzatorze nowym, nawet jeśli producent go nie sugeruje.

Serwis zerowy a późniejsze serwisy — co zmienia?

• Umożliwia start pracy bez “uległych” warstw starego oleju lub zanieczyszczeń. (zwłaszcza przy widelcach czy damperach które przeleżały na magazynach więcej niż rok (tz. „leżaki”)
• Ułatwia równomierne zużycie powierzchni (golenie, tuleje, uszczelki).
• W testach na hamowni (dyno) obserwuje się, że amortyzator po serwisie wymaga mniejszej siły do kompresji, pracuje płynniej i bardziej przewidywalnie.

To potwierdza, że serwis (nawet podstawowy) ma realny wpływ na charakterystykę pracy zawieszenia. Co zawiera “mały” serwis zawieszenia?

• Demontaż dolnych goleni (w widelcu) lub puszki powietrznej (w damperze).
• Czyszczenie wewnętrznych powierzchni, usunięcie brudu, pyłu, ewentualnych drobin.
• Czyszczenie oraz smarowanie uszczelek kurzowych
• Wymiana gąbek pod kurzówkami
• Wymiana oleju smarującego
• Sprawdzenie stanu uszczelek, wymiana jeśli widać zużycie.
• Czyszczenie komór sprężyny powietrznej/ wymiana smaru/oleju

Co zawiera “pełny / rozszerzony” serwis?

• Całkowity demontaż tłumika, gwintów, tłoczków.
• Wymiana oleju w komorach tłumika i powietrznej (jeśli dotyczy).
• Wymiana wszystkich uszczelek, O-ringów, gumek.
• Czyszczenie wszystkich części, kontrola powierzchni (golenie, tłoczki) pod kątem zużycia.
• Montaż z właściwym momentem dokręceń i odpowietrzenie, ustawienie parametrów fabrycznych.

Wskazówki praktyczne i triki eksploatacyjne

• Po każdej jeździe przetrzyj golenie roweru suchą szmatką, unikaj bezpośredniego strumienia wody na uszczelki.
• Raz na jakiś czas ustaw rower do góry kołami, by olej „spłynął” do miejsc uszczelek kurzowych, zapewniając lepsze smarowanie i nasiąknięcie gąbek olejem.
• Stosuj dedykowane smary do uszczelek amortyzatorów – unikaj agresywnych środków typu “penetrator / lepszy poślizg”, które mogą rozpuszczać oryginalny smar.
• Monitoruj charakterystykę pracy amortyzatora – jeśli pojawia się opór, brak czułości, opóźnienie reakcji — to znak, że należy zrobić przegląd, niezależnie od interwału.

Co zmienia się po pełnym serwisie

Poniżej prezentujemy wykres z hamowni, który obrazuje pracę dampera Öhlins TTX22 przed i po pełnym serwisie. Warto zaznaczyć, że w przypadku badanego egzemplarza zalecany interwał serwisowy został przekroczony co najmniej dwukrotnie – można więc założyć, że olej pracował już ponad 200 godzin. Mimo to damper nie był zapowietrzony i nie wykazywał wycieków.

Wykres przedstawia zależność siły od prędkości ugięcia (Force vs. Velocity). Widoczne linie pokazują część charakterystyki odpowiedzialną za kompresję:

Linia zielona (górna) – damper po pełnym serwisie, na świeżym oleju.

Linia czerwona (dolna) – damper przed serwisem, na zużytym oleju.

Jak widać, przy prędkości ugięcia 200 mm/s, damper na zużytym oleju wymagał około 14% mniejszej siły do ugięcia niż po serwisie. Oznacza to, że olej stracił swoje właściwości tłumiące – zawieszenie działało zbyt „miękko” i mogło gorzej kontrolować ruch roweru w trudnym terenie.

Regularny serwis pozwala utrzymać fabryczne parametry tłumienia, poprawia kontrolę jazdy i zapobiega nadmiernemu zużyciu komponentów.











  INTERWAŁY SERWISOWE ZALECANE PRZEZ ROCK SHOX
 

50	100	200	300	400	600
GODZIN	GODZIN	GODZIN	GODZIN	GODZIN	GODZIN
WIDELEC Serwis dolnych goleni	WIDELEC Pełny serwis	WIDELEC Pełny serwis	SZTYCA podstawowy serwis	SZTYCA Pełny serwis	SZTYCA
Revelation PIKE Lyrik Yari Domain ZEB Paragon Rudy XPLR XC 28 XC 30 30 Judy Recon Sektor 35 Bluto REBA SID RS-1	Paragon XC 28 XC 30 30 (2015 i starsze) Recon (2015 i starsze) Sektor (2015 i starsze) Bluto (2016 i starsze) Revelation (2017 i starsze) REBA (2016 i starsze) SID (2016 i starsze) RS-1 (2017 i starsze) BoXXer (i starsze)	Revelation (2018+) PIKE (2014+) Yari (2016+) Lyrik (2016+) Domain (2022+) ZEB (2022+) BoXXer (2019+) Rudy XPLR (2022+) 30 (2016+) Judy (2018+) Recon (2016+) Sektor (2016+) 35 (2020+) Bluto (2017+) REBA (2017+) SID (2017+) RS-1 (2018+)	Reverb AXS B1	Reverb B1 Reverb Stealth B1	Reverb AXS A1 Reverb Stealth C1 Reverb AXS XPLR A1 Reverb AXS B1
	Serwis komory powietrznej
	BoXXer (2024+)
DAMPER Serwis komory powietrznej	DAMPER Serwis komory powietrznej	DAMPER Pełny serwis
Monarch Monarch Plus DeluxeSIDLuxe (2021+) Super Deluxe Vivid Air (2011-2022)	Vivid (2024+)	Deluxe/CoilSIDLuxe (2021+) Super Deluxe/Coil Vivid (2024+)
SZTYCA Serwis górnej goleni	DAMPER Pełny serwis	SZTYCA Serwis dolnej goleni/serwis manetki
Reverb AXS XPLR A1	Monarch Plus Vivid Coil (2008-2022) Vivid Air (2011-2022) Kage	Reverb B1 Reverb Stealth B1/C1 Reverb AXS A1
SZTYCA Serwis dolnej goleni/serwis manetki		SZTYCA Pełny serwis
Reverb A1/A2/B1 Reverb Stealth A1/A2/B1/C1 Reverb AXS A1		Reverb A1/A2 Reverb Stealth A1/A2  Reverb AXS XPLR A1 (serwis tłoka i uszczlek)

W artykule „How often should I service my RockShox product?” RockShox mówi:
“Each service interval indicates the **maximum number of riding hours designated for each type of recommended maintenance. Depending on the terrain and environmental conditions … you may see more optimum performance if you service your SRAM and RockShox products at shorter intervals.”
support.rockshox.com

Ten fragment wskazuje, że godziny to maksymalne dopuszczalne wartości, a w trudnych warunkach można / należy serwisować częściej.
Nie jest tam wyraźnie napisane, że interwał godzinny można lub trzeba zastąpić okresem czasu jak w przypadku FOX-a, ale sugeruje elastyczność.



 INTERWAŁY SERWISOWE ZALECANE PRZEZ FOX
 

Regularnie Przed i po jeździe	25	125	200	300
	GODZIN	GODZIN / 1 rok	GODZIN / 1 rok	GODZIN / 1 rok
	Prosty serwis SZTYCY	Pośredni serwis SZTYCY	Pełny serwis SZTYCY	Pełny serwis SZTYCY
Sprawdź ugięcia i ustawienia amortyzatorów. Sprawdź elementy sterujące pod kątem widocznych uszkodzeń i działania	Transfer 2025-2026 Transfer NEO (25h lub co 1000 uruchomień – info a w apce FOX BIKE)	Transfer 2025-2026	Transfer NEO (200h lub co 8000 uruchomień – info a w apce FOX BIKE)	Transfer 2025-2026
		Pełny serwis SZTYCY
Sprawdź, czy dźwignie szybkiego zwalniania i osie są prawidłowo wyregulowane i dokręcone		Transfer 2021-2024 Transfer 2017-2020 Transfer SL 2022-2026
		Pełny serwis amortyzatorów
Czyść zewnętrzną część amortyzatorów wyłącznie łagodnym mydłem i wodą, a następnie wytrzyj do sucha miękkim ręcznikiem. Nie używaj myjki wysokociśnieniowej ani nie spryskuj wodą bezpośrednio połączenia uszczelki z amortyzatorem Sprawdź całą zewnętrzną część widelca/amortyzatora. Nie należy używać widelca/amortyzatora, jeśli którykolwiek z jego elementów zewnętrznych wydaje się uszkodzony		FOX 32 FOX 34 FOX 36 FOX 38 FOX 40 FOX Podium FOX DPS FOX DPX FOX Float X FOX Float X2 FOX DHX FOX DHX2 FOX VAN FOX Float SL FOX Float X/DHX Live Valve NEO FOX AWL

W przypadku osób jeżdżących na rowerach DH, Park lub Extreme Freeride z dostępem do wyciągu lub w ekstremalnie mokrych/błotnistych lub suchych/pyłowych warunkach, w których zanieczyszczenia ze szlaku dostają się na widelec, damper, FOX zachęca do wcześniejszej konserwacji niż zalecana powyżej, w razie potrzeby. Jeśli usłyszysz, zobaczysz lub poczujesz coś nietypowego, natychmiast przerwij jazdę i skontaktuj się z autoryzowanym serwisem FOX w celu wykonania odpowiedniego przeglądu.

ZALECAMY !!
Zalecamy wykonywanie małego serwisu widelców FOX co 50 godzin użytkowania, szczególnie w modelach wyposażonych w tłumiki typu GRIP.

W tego typu konstrukcji olej krąży pomiędzy tłumikiem a dolnymi goleniami, co oznacza, że wszelkie zanieczyszczenia dostające się do dolnych goleni mogą przedostać się również do tłumika.
Należy pamiętać że interwały 125/200/300 h są zamienne z okresem 1 roku – jeśli sprzęt w ciągu roku nie osiągnie godzinowego interwału to należy wykonać serwis przed upływem 1 roku.
Ważne zwłaszcza w okresie gwarancji.



  INTERWAŁY SERWISOWE ZALECANE PRZEZ OHLINS

50	100	100
GODZIN	GODZIN / 1 rok	GODZIN / 2 lata
Mały serwis widelca	Serwis komory powietrznej	Pełny serwis  damper
Widelec DH38 m.1 Widelec RXF36 m.3 Widelec RXF36 m.2 Widelec RXF38 m.3 Widelec RXF38 m.2 Widelec RXF38 m.1 Widelec RXC34 m.1 Widelec RXF34 m.2 Widelec RXF34 Widelec RXF36 TTX22 & STX22	Damper TTX Air  Damper TTX Air m.2  Damper TXC Air	Damper TTX Air  Damper TTX Air m.2  Damper TXC Air
	Pełny serwis widelec/damper
	Damper TTX22 m.2 Damper TTX22 m.1 Damper STX22 Air Specialized Damper STX22 Air Goldline Widelec DH38 m.1 Widelec RXF36 m.3 Widelec RXF36 m.2 Widelec RXF38 m.3 Widelec RXF38 m.2 Widelec RXF38 m.1 Widelec RXC34 m.1 Widelec RXF34 m.2 Widelec RXF34 Widelec RXF36 TTX22 & STX22

Ekstremalna jazda w trudnych warunkach pogodowych lub brak regularnego czyszczenia skrócą zalecane interwały serwisowe.
W przypadku Ohlinsa, podobnie jak FOX, interwały godzinowe są zamienne z podanymi okresami czasu w tabelce powyżej.